INLEIDING
Ruim veertig bewaard gebleven menukaarten van de familie Nord Thomson uit de periode 1904 – 1939 waren de aanleiding om deze nader te bestuderen en te bundelen.
Na de menukaarten eerst te hebben vertaald uit het Frans, bleek de achterzijde van de kaarten, waarop de handtekeningen van de aanwezigen bij deze diners, een interessant kijkje te geven in het leven van Joseph en Mietje Nord Thomson in Amsterdam.
Joseph Philip Nord Thomson
Mietje Nord Thomson-Goudsmit
Er zijn familiefoto’s van diners bewaard gebleven, maar ook foto’s van diners in de werksfeer.
De diners vonden thuis in de Van Eeghenstraat 72 plaats en op prachtige locaties in Amsterdam.
Er werd veelvuldig gedineerd en gefeest. Ook in kranten werd verslag gedaan van evenementen die door de Nord Thomson’s werden georganiseerd of waar zij bij aanwezig waren.
Van Eeghenstraat 72, Amsterdam
Deze menukaarten zijn door de jongste dochter van Joseph en Mietje, onze grootmoeder Nelly, bewaard en vervolgens door haar zoon Jan van den Bosch weer aan ons, de kleinkinderen, doorgegeven.
Nelly heeft op hoge leeftijd herinneringen aan haar jeugd in een aantal schriften opgeschreven. Uit deze schriften en archiefmateriaal, zoals fotoalbums, komt een beeld van het leven van Joseph en Mietje en hun kinderen Emilie, Gustaaf en Nelly naar voren.
Voorbeeld van een menu
Aan de hand van advertenties, aangiftes van geboorte en overlijden, artikelen, stadsfoto’s, de schriften en archiefmateriaal van Nelly is dit verhaal over de familie Nord (Thomson)-Goudsmit samengesteld. Het Stadsarchief, Dutch Jewry, Delpher en My Heritage waren daarbij geweldige hulpbronnen.
Zo is er een boekje bewaard gebleven Motor Trips waarin nauwkeurig alle autoritten van 1905 – 1913 zijn beschreven en wie er mee ging. De eerste rit is een 8-daagse reis naar Parijs in 1905.
Foto van de familie Nord Thomson
Om ook een stadsbeeld te krijgen uit die tijd te krijgen heb ik gezocht naar foto’s van de plekken waar de familie woonde. Deze komen zeker niet altijd overeen met het tijdstip dat men er woonden, maar geven een impressie van de woonplekken.
De foto bij de laatste woonplaats van Jacob Milchman van Norden laat de Sint Anthoniebreestraat zien. In 1806 was er nog geen fotografie, de foto dateert dan ook van later. Leuk detail is dat er een muurreclame op staat van Thomson’s Pudding waar Joseph Nord Thomson succesvol in handelde.
Op één van de oudst bekende foto’s van Amsterdam uit 1857 staat de kapperszaak van Henri Nord, de vader van Joseph, op het Rokin.
Voormalige tapperij van Jacob Nord – april 1930, Jodenbreestraat ter hoogte van de Markensteeg, nummer 79, vervaardiger: Swaager, Nico (1910 – 1983), collectie: Archief van de Gemeentelijke Dienst Volkshuisvesting en Rechtsvoorganger – glasnegatieven, bron: Stadsarchief Amsterdam.
De familie Nord gaat terug tot circa 1655. Vanaf Jacob Milchman van Norden, circa 1730, zijn er in het Stadsarchief van Amsterdam documenten. De informatie over zijn afstamming in Duitsland heb ik van een genealoog aldaar, de heer L. Cassens en een krantenpublicatie van Gretje Schreiber over ‘De bewoners van het Noorden’.
De familie Goudsmit gaat terug tot circa 1787.
Veel hulp kreeg en krijg ik van M. Orfanos. Ik kwam met hem in contact omdat hij de royementen in WOII bij kunstenaarsvereniging Arti et Amicitiæ onderzoekt.
Dan is de Goudsmit familie-website van Eytan Lederer een enorme bron van informatie geweest samen met de verhalen van zijn in 2023 op 101-jarige leeftijd overleden moeder Ini.
De Cultuuratlas van Amsterdam Oud-Zuid van Michel Didier heb ik eveneens geraadpleegd.
Paul Gorter, kleinzoon van de schilder Arnold Marc Gorter, was zeer behulpzaam met zijn kennis en met het ontcijferen van wie bij de diners aanwezig waren. Hij schreef het boek A.M. Gorter, schilder van het Oost- Nederlands Landschap.
Lion Goudsmit, vervaardiger: Atelier J. Merkelbach, collectie: Atelier J. Merkelbach, bron: Stadsarchief Amsterdam.
De gehele stamboom is op de familiesite van My Heritage te vinden.
Dan is er nog een doos bewaard gebleven met honderden briefkaarten, de familie communiceerde dagelijks op deze manier. Maar dat is voor een volgend project…
Dit verhaal is opgetekend met de kennis die ik nu heb en met mijn interpretatie, die ik weliswaar zo zorgvuldig mogelijk heb gedaan, maar die natuurlijk omissies en onjuistheden kan bevatten.
2025, Nelleke van den Bosch
Gustaaf Henri Eugène Nord Thomson
AFSTAMMING NORD (THOMSON) & GOUDSMIT
-
Jacob Isaack
Norden, Duitsland
±1656 -
‘Isaac Jacobszoon’
±1700 -
Jacob Isaac (Ben) Milchman van Norden
1726 – 1806, 80 jaar of 1733 – 1806, 73 jaar
&
Reijna Wans
1733 – 1800? -
Hartog Hirts Jacob Milchman Nord
1762 – 1825, 63 jaar
&
Betje Philip (Mozes) van Lier
1767 – 1827, 60 jaar -
Philip Hartog Nord
1796/1880 – 1829, 29 jaar
&
Eva Joël Graveur
1797 – 1873, 76 jaar -
Hartog Philip Nord
1824 – 1891, 66 jaar
&
Roosje Zacharias de Boer
1826 – 1906, 80 jaar -
Joseph Philip Nord (Thomson)
1859 – 1942, 82 jaar
&
Mietje(n) Goudsmit
1861 – 1941, 79 jaar
-
Emanuel Menachem Solomon
… – 1787?
&
Esther Levie -
Levie Emanuel Goudsmit
1750 – 1817, 67 jaar
&
Magdalena Abrahams
1764 – 1846, 82 jaar -
Aron Levie Goudsmit
1797 – 1859, 62 jaar
&
Henriëtte van Raalte
1798 – 1870, 71 jaar -
Hartog Aron Goudsmit
1826 – 1886, 60 jaar
&
Kaatje Drilsma
1826 – 1866, 40 jaar -
Mietje(n) Goudsmit
1861 – 1941, 79 jaar
&
Joseph Philip Nord (Thomson)
1859 – 1942, 82 jaar
Joseph Philip Nord Thomson
TERUG IN DE GESCHIEDENIS VAN DE FAMILIE GOUDSMIT
EMANUEL SALOMON
Emanuel was getrouwd met Esther Levie, waarmee hij in Rijssen (Overijssel) in 1749 zoon Levie kreeg. Hij was vermoedelijk textielkoopman, maar in een document werd ook melding gemaakt over het verkopen in 1750 van een koe met kalf. Emanuel overleed waarschijnlijk jong, want Esther hertrouwde en kreeg nog een zoon Salomon David. Levie en zijn halfbroer Salomon kregen in 1789 in Rijssen burgerrechten.0152
LEVIE EMANUEL
Levie was koopman. In 1792 verscheen hij met zijn halfbroer Salomon voor de magistraat in Rijssen met het verzoek of hun gezamenlijke zaak kon worden ontbonden omdat Salomon ging trouwen en van plan was naar Almelo te verhuizen. Later zou Levie hem volgen en ook naar Almelo verhuizen.
In 1802 verhuisde Levie, 53 jaar oud, met zijn vrouw, dochter van een slager, Magdalena Abrahams en hun vijf kinderen naar de Menstraat in Deventer, alwaar hij koopman in textiel en fabrikant in leer en ploten (schapenvellen) was.
De familie maakte deel uit van de eerste joodse gemeente in Deventer. In 1796 werden Joden voor de wet gelijkgesteld met andere burgers onder invloed van de Franse Revolutie, “vrijheid, gelijkheid en broederschap”. Korte tijd later begon men met de bouw van de eerste echte synagoge in de Roggestraat 3 (nu het Etty Hillesum Centrum)0013. Levie was vanaf het begin betrokken bij de synagoge die werd ingewijd in 1809. In datzelfde jaar vertegenwoordigden Levie en leden van zijn schoonfamilie Van Raalte de joodse gemeente bij het bezoek in van Koning Lodewijk Napoleon aan Deventer.
Hij werd benoemd tot lid van de Parnasiem, de joodse kerkenraad. Levie Emanuel ondertekende documenten met zijn initialen omdat hij niet kon schrijven.
0013. Roggestraat 3, “Oude Pesthuis”, 15e eeuw., 01-01-1969 – 31-12-1969, collectie: Collectie Surink, adres: Roggestraat 3, Deventer, vervaardiger: Surink, W., album: Deventer 7-65, bron: Collectie Overijssel locatie Deventer.
De naam Goudsmit werd voor het eerst geregistreerd in Deventer in 1812 door Levie Emanuel.
Bij de dood van Levie op in 1817 op 68-jarige leeftijd plaatste zijn vrouw Magdalena deze advertentie:
Transcriptie: Heden avond ruim 8 uren, trof mij en mijne vijf, waarvan twee Gehuwde en drie Ongehuwde, Kinderen de bitterste slag van onzes levens! Mijn waarde Echtgenoot L. Goudsmit, waarmede ik ruim 30 jaren in eene zeer gelukkige Echtverbintenis mogt leven, die wel is waar reeds lange Jaren aan Rhumatieke pijnen, schoon het aan zijn gelaat niet aan te zien was, gelaboreerd heeft, terwijl hij van tijd tot tijd weder daarvan herstelde, wierd heden, weder, na dat hij ’s morgens nog eene wandeling deed, daarvan aangetast, en op het alleronverwagst zoo hevig, dat hij daar onder moest bezwijken, in de ouderdom van 67 jaren. Een ieder die hem gekend heeft zal gevoelen, hoe grievend deze slag voor mij en mijne Kinderen is, daar ik aan hem een braven Man en mijne Kinderen een zeer zorgdragenden Vader verliezen. Ik geef door dezen van ons smartelijk verlies kennis aan Vrienden en Bekenden, terwijl ik mij hunne deelneming, ook zonder Condoleance-Brieven, verzekerd houde 0000.
0000. Roggestraat 3, “Oude Pesthuis”, 15e eeuw., 01-01-1969 – 31-12-1969, collectie: Collectie Surink, adres: Roggestraat 3, Deventer, vervaardiger: Surink, W., album: Deventer 7-65, bron: Collectie
ARON GOUDSMIT
Aron, geboren in Almelo, groeide vanaf zijnde vijfde jaar op in Deventer.
Na de dood van vader Levie in 1817 werd de zaak voortgezet door hem, Aron (30 jaar) en broer Salomon (20 jaar), als Firma Weduwe Goudsmit & Zonen. In 1840 ging de zaak failliet.
Aron was tevens leraar en trad in de voetsporen van zijn vader als voorzitter van de joodse gemeente, en werd daarbij ook voorzanger. Hij werd als een vrome man beschreven in de advertentie die zijn vrouw plaatste bij zijn overlijden. Zij noemde hun gelukkige huwelijk van 38 jaar. 0145
Aron kreeg met zijn nicht Henriëtte van Raalte (hun moeders waren zussen) tien kinderen, waarvan er zeven in leven bleven. Hun tweede zoon was Hartog.
Transcriptie: (15373) Heden overleed in 63 jarigen ouderdom, mijn hartelijk beminde Echtgenoot, de Heer A.L. GOUDSMIT, na eene gelukkige echtverbindtenis van 38 jaren. Allen, die het edele karakter en den vromen levenswandel van den overledene hebben gekend zullen beseffen, wat ik en mijne zeven kinderen in hem hebben verloren. De godsdienst, die hem op zijne moeilijke levensbaan steeds tot leidster diende, zal, naar ik hoop, ook mij vertroosting schenken.
—Henriëtte Goudsmit (geb. Van Raalte)
Mede uit naam mijner Kinderen en Behuwd-kinderen.
Deventer, 2 Dec. 1859 0145
0145. Overlijdensbericht A.L. Goudsmit, Nieuw Amsterdamsch handels- en effectenblad, datum: 07-12-1859, editie: dag, plaats van uitgave: Amsterdam, herkomst: Koninklijke Bibliotheek, nummer: 338, jaargang: 3, toegevoegd in Delpher: 13-04-2016, bron: Delpher.
HARTOG GOUDSMIT
Hartog0001 kreeg met Kaatje Drilsma ook 10 kinderen, waarvan er zeven in leven bleven. Kaatje overleed in het kraambed van het tiende kind. Hartog hertrouwde met Sibbeltje0002, de zus van Kaatje en kreeg daar nog een kind Kaatje mee, dat nog geen jaar oud werd.
Hartog had een manufacturen zaak in de Kleine Overstraat in Deventer. Geen groot zakenman volgens de overlevering, altijd geldzorgen en tijden van diep geloof maar soms ook twijfel.
Hartog was actief in de joodse gemeente. In de kerkenraad van de Joodse gemeente waren door vele conflicten en ruzies over o.a. stemrecht en bekwaamheid van de bestuurders. Met een groep van 30 leden scheidde Hartog zich af en werd in 1868 de Nieuw Israëlitische Gemeente te Deventer gesticht. In 1883 werden de gemeentes weer samengevoegd.
In 1884, Hartog is dan 58 jaar oud, verhuisde de hele familie naar Amsterdam, eerst naar de Muidergracht 2. Daar trof het gezin een arsenicum-vergiftiging, gelukkig zonder fatale afloop.0146
Een jaar later verhuisde men vlakbij naar de Nieuwe Keizersgracht 1A, op de hoek waar nu het Namenmonument staat0005. In Amsterdam werd faillissement aangevraagd0010 en ging de zaak verder als naai-atelier. Sibbeltje overleed in 1885, al een jaar na hun verhuizing naar Amsterdam in het huis op de Nieuwe Keizersgracht 1A. En Hartog overleed het jaar daarop in 1886 in het Oude Mannen- en Vrouwenhuis in de Nieuwe Kerkstraat 135, het oude gebouw van het Ned. Israëlitisch-Ziekenhuis.